Leczenie depresji esketaminą – przełom w psychiatrii
Dobra wiadomość dla osób z ciężką, oporną na leczenie depresją: Esketamina to przełomowa terapia, która może przynieść ulgę w ciężkiej depresji w ciągu kilku godzin. „Po raz pierwszy od 60 lat mamy nową terapię przeciwdepresyjną, która nie jest po prostu efektem ubocznym istniejących leków” — mówi dr Adam Kaplin, psychiatra z Johns Hopkins Medicine. Depresja oporna na leczenie (TRD) stanowi wyzwanie dla psychiatrów, nawet po ponad siedmiu dekadach od czasu, gdy pierwsze leki przeciwdepresyjne zaczęto stosować w praktyce klinicznej. Opracowano leki niemonoaminergiczne o właściwościach przeciwdepresyjnych, ale do tej pory zatwierdzono jedynie esketaminę i breksanolon odpowiednio w leczeniu TRD i depresji poporodowej. Dla niektórych osób terapia esketaminą jest rewolucyjna, dając im szansę na doświadczenie życia bez depresji po raz pierwszy od dziesięcioleci. Esketamina jest wytwarzana z leku o nazwie ketamina, środka znieczulającego, który od wielu lat jest również stosowany w leczeniu depresji. Jednak dopiero niedawno esketamina, silniejsza wersja ketaminy, uzyskała aprobatę FDA specjalnie do stosowania jako spray do nosa dla osób z depresją oporną na leczenie.
Esketamina, podobnie jak ketamina, może zniekształcać percepcję w ciągu pierwszych dwóch godzin po leczeniu, dlatego musi być podawana w warunkach klinicznych. Leczenie aerozolem do nosa z esketaminą odbywa się ambulatoryjnie.
W przypadku sprayu do nosa pacjent podaje sobie trzy dawki w odstępie pięciu minut pod nadzorem lekarza. Pozostajesz w klinice pod obserwacją lekarza, aż do ustąpienia potencjalnych skutków ubocznych.
Esketaminę należy stosować w połączeniu z konwencjonalnym lekiem przeciwdepresyjnym. Celem jest, aby esketamina zapewniała szybką ulgę w objawach depresji, dopóki inny lek nie zacznie działać.
Zazwyczaj leczenie jest podawane dwa razy w tygodniu przez pierwszy miesiąc, a następnie jest kontynuowane w zmniejszonej częstotliwości w fazie podtrzymującej przez kilka tygodni lub miesięcy, a dawkowanie i częstotliwość są ustalane na podstawie odpowiedzi na leczenie. Zazwyczaj może to oznaczać zmniejszenie do zabiegów cotygodniowych, następnie co dwa tygodnie, następnie co miesiąc itd.
Esketamina, substancja o działaniu odurzającym, okazała się niezwykle skuteczna w leczeniu ciężkich form depresji, zwłaszcza tych, które nie reagują na tradycyjne metody leczenia. Jej działanie polega na szybkim przywróceniu równowagi neuroprzekaźników w mózgu, co prowadzi do złagodzenia objawów depresji.
Esketamina jest jedynym środkiem farmakologicznym o właściwościach neuromodulacyjnych glutaminergicznych zatwierdzonym przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA) i Europejską Agencję Leków (EMA) w 2019 r. w celu wzmocnienia działania selektywnych inhibitorów serotoniny lub inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny
Aerozol do nosa z esketaminą jest zalecany dla dorosłych ze zdiagnozowanym ciężkim zaburzeniem depresyjnym, którzy nie reagowali na co najmniej dwa leki przeciwdepresyjne i którzy obecnie mają ciężki epizod depresyjny o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu.
Pierwsze efekty terapeutyczne można zaobserwować już po kilku dawkach, co stanowi znaczącą różnicę w porównaniu z tradycyjnymi lekami przeciwdepresyjnymi, które często wymagają kilku tygodni, aby zacząć działać. Jedyną inną zatwierdzoną terapią lekową w leczeniu opornej na leczenie depresji jest połączenie olanzapiny (leku przeciwpsychotycznego) i fluoksetyny (konwencjonalnego leku przeciwdepresyjnego). Jednak leczenie to ma znaczące długoterminowe skutki, które obejmują znaczny przyrost masy ciała, zmiany metaboliczne, cukrzycę i wysokie ciśnienie krwi.
Przebieg leczenia:
Konsultacja psychiatryczna: Przed rozpoczęciem leczenia niezbędna jest dokładna ocena stanu zdrowia psychicznego i fizycznego pacjenta.
Podawanie leku: Esketamina jest najczęściej podawana donosowo, w formie sprayu.
Monitorowanie stanu: Podczas i po podaniu leku pacjent jest obserwowany przez personel medyczny.
Psychoterapia: Leczenie esketaminą jest często łączone z psychoterapią, która pomaga w rozwiązaniu problemów emocjonalnych i zmianie negatywnych wzorców myślenia.
Jakie są potencjalne skutki uboczne?
Krótkoterminowe: Zawroty głowy, uczucie odrealnienia, zwiększone ciśnienie krwi, nudności, senność.
Długoterminowe: Ryzyko uzależnienia (rzadkie, ale możliwe).
Ludzie mogą doświadczyć szerokiego zakresu skutków ubocznych terapii esketaminą. Najbardziej dramatyczne są halucynacje i uczucie odłączenia od siebie lub rzeczywistości. Jednak skutki uboczne mają tendencję do osiągania szczytu po 40 minutach i ustępują w ciągu dwóch godzin od leczenia.
Najbardziej intensywnych skutków ubocznych można spodziewać się podczas pierwszych dwóch zabiegów. Potem objawy zazwyczaj ustępują. Inne skutki uboczne mogą obejmować:
Mdłości
Senność
Podwyższone ciśnienie krwi
Uczucie bycia pijanym
Ból głowy
Leczenie esketaminą powinno być prowadzone przez doświadczonego psychiatrę.
Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i istniejących chorobach.
Esketamina nie jest lekiem dla wszystkich. Decyzję o rozpoczęciu leczenia podejmuje lekarz po dokładnym wywiadzie i badaniu pacjenta.
Leczenie esketaminą może być refundowane przez NFZ w niektórych przypadkach.
Literatura:
Wasili, O., Esketamina w leczeniu opornej na leczenie depresji: przegląd dowodów klinicznych. Internet: dostęp12.2024. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9922941/
Exp Ther Med, 25 stycznia 2023 r.;25(3):111. Doi: 10.3892/etm.2023.11810,
Internet:dostęp 12.2024. https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/esketamine-for-treatment-resistant-depression